ارکان معنوی نماز
- دانش(تفقُّه) و آگاهی (تفهُّم)
- تعظیم
- هیبت و خشیت
- امید (رجا)
- خشوع
تفقُّه (دانش) و تفهُّم(آگاهی)
تفقّه و تفهّم در نماز آنست که آنچه از تسبیحات و ادعیه و اذکار نماز ایراد میکند در کمال معرفت و دانائی معنوی باشد و از اداء هر لفظی معنی لطیف حقیقی آن را دریابد و قصد واقعی، او باشد. چنانچه حضرت امام رضا (ع) میفرمایند:
"نماز توجه کلّی است به آنکه کُلّ مخصوص اوست." و "نماز همان اعراض است از غیر خدای تعالی و توجه به رضای او."
تعریف علم بنا بر فرمودۀ حضرت رسول صلی الله علیه و آله و سلّم این است که: لَيسَ العِلمِ بِکَثرَه التَّعَلُّمِ بَل هُوَ نُورٌ يَقذَفَهُ اللهُ فی قَلبِ مَن يَشاءُ. "علم به کثرت تعلّم نیست بلکه آن نوری است که خداوند در دل هرکس که بخواهد میاندازد."
تعظیم
تعظیم در صلوه ﻨﭡﻴﺠﮥ معرفت و عبارت از حالیست که بنده به کمال بندگی در حضور حق واقف و جلال و عظمت حق جَلَّ و عَلا را محیط بر وجود خود مشاهده نماید.
در قرآن مجید در سورۀ 64 آیۀ 8 آمده است : فَآمِنُوا بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ النُّورِ الَّذی اَنزَلنا وَاللهُ بِماتَعمَلونَ خَبيـرٌ
پس ایمان آرید به خدا و پیمبرش و روشنایی که فرستادیم و خدا بدانچه کنید آگاهست.
هیبت و خشیت
هیبت و خشیتِ مُصلّی در صلوه، استنباط وجود مطلقۀ حق است و مشاهدۀ عدم موجودیت خویش در برابر او.
خداوند متعال در سوره 35 آیه 28 میفرماید: اِنَّما يَخشَی اللهَ مِن عِبادِهِ العُلَمؤآ. از بندگان خدا فقط دانشمندان از خداوند میترسند
یعنی فقط عالِم است که در برابر حق خاشع است . لذا عبادت جاهل و عوام النّاس که خالی از معرفت و علم باشد فاقد ارزش و مفاهیم معنوی است و توجیه عدم صحّت عبادت کافر بلکه عدم صحّت عبادت کسی که عارف به خدای تعالی نباشد همین است گرچه به ظاهر دعوی اسلام و ایمان کند.
مشهور است که اکثر حضرات ائمّۀ اطهار علیهم السّلام، هنگام وضو و قیام به نماز، رخسارشان زرد میشد و در جواب پرسش از آن حال فرمودهاند: هرکس بداند عبادتش در برابر کیست، چنین میشود و این کمال خشوع است به عین دانائی و معرفت.
کسانی هستند که به وجود مطلقۀ خداوند معرفت پیدا کردهاند و ترس آنان به جهت از دست دادن این عشق الهی است.
رجا (امید)
امید، معرفت و یقین داشتن به لطف و کرم حق و توسعۀ رحمت و فضل و احسان اوست و امید قلبی داشتن به عنایات و عطیات خداوند.
حضرت علی بن ابیطالب (ع) میفرمایند: "رجا نزدیکی دل از لطف پروردگار است و سُرور دل به حُسن وعده."
خشوع
ذوالنّون مصری میگوید: عارف هر روز خاشعتر از پیش میشود و هر ساعت و هرلحظه نزدیکتر به معشوقش.
هرکس متوجّه و متمرکز در قلب باشد غفلت از ظاهر دارد و قوای دماغی و حواسش به انجام امور اضافی در نماز نمیپردازد، از آنکه هر عمل لغو در مقام عبادت حق، دور از ادب ظاهری و باطنی است.
_____________________________
مآخذ:
- Sadegh ANGHA, Hazrat Shah Maghsoud, Al-Salat, the reality of Prayer in Islam,
M.T.O. Shahmaghsoudi Publication, Riverside, CA, USA, 1998, pp 5-8.
برگشت | صفحۀ اصلی | بالا | پخش مستقیم افاضات | تماس با مکتب
وب سایت مکتب
. مکتب طریقت اویسی شاه مقصودی
مکتب طریقت اویسی شاه مقصودی (مکتب عرفان اسلامی) سازمانی است مذهبی و غیر انتفاعی که به هدف تحقّق واقعیّت دین و اعلام حقایق تعالیم عالیه اسلام، امر آموزش و ارشاد جویندگان و طالبان حقیقت را عهده دار است.
. خانقاهها
قرآن
تمرکز
فعالیتها
. MTO Sufi Associations
. MTO Sufi Society
. MTO College
. MTO Holistic Health Center
. MTO Sufi Psychology
انتشارات
. MTO Publications
. MTO Printing